28 Augustus. 6 nachten aan het steigertje van het eiland Randøya, waar niets is en we van alles meemaken

Nadat we het drukke en dure Kristiansand verlaten hebben varen we naar een steigertje aan een mooi eiland. Kristiansand was prima voor boodschappen, maar meer ook niet. Ze vragen hier de hoofdprijs en om 12.00 word je geacht te vetrekken en wordt de stroom afgesloten, ook al heb je nog tegoed. Wel hadden we nog een leuke ontmoeting met Sybren die met een Koopmans vaart. Hij en zijn vriendin Lotte willen in Trondheim overwinteren, dus veel info uitgewisseld. We vertrokken ook omdat er de komende nacht tot 02.00 uur harde popmuziek zou zijn. Onze belevenissen hier op Østre Randøya begonnen direct de eerste avond. Een mink scharrelde wat rond en dat is erg leuk om te zien: dat slanke glimmende lijfje dat zwemt en huppelt over de rotsen. Je zou er bijna menselijke eigenschappen aan toe bedelen, namelijk dat het diertje aan het spelen is. Na de eerste nacht dat we hier liggen is het nog mooi weer en we maken met de Dinghy een tochtje door de fjord. Die is namelijk voor de Cestlavie niet bereikbaar in verband met lage kabels die er overheen gaan. Het is erg leuk om al die luxe vakantiehuizen te zien. De volgende dag is het zaterdag en er komen bootjes aan met Zeeverkenners. Wij gaan ondertussen een wandeling maken. Het eiland is mooi en al vol met herfstkleuren. Naar de laatste rotsen durf ik niet te gaan omdat de brug kapot is daar en ik toch nog steeds wat onzeker ben met betrekking tot lopen. Als we terugkomen zien we net een aantal jongeren uit een bunker komen. Een van de jongens die blijkbaar de leiding heeft vraagt of wij de bunker willen zien; nou graag natuurlijk. Het is echt een openbaring wat we allemaal te zien krijgen. De bunker is in de jaren 50 ten tijde van de koude oorlog aangelegd door Amerikanen en Noren. Randøya Fort

Inmiddels regent het vaak en gaan we hier de vierde nacht in en laten de motor een uur draaien i.v.m. elektriciteit. De zon schijnt de laatste tijd niet en ook nog morgen nog regen. We willen graag met mooi weer (dinsdag?) de Blindleia bevaren. Daarom blijven we nog op dit mooie eiland met een mooi steigertje maar geen elektra.  Meine gaat vissen maar vangt niets, wel plukt hij een hoop bramen. Als ik Duca ga uitlaten ontdek ik een zwarte kabel in het gras, die naar een grote haspel leidt. De kabel komt uit een deurtje dat openstaat bij de bunker. Blijkbaar zijn de zeeverkenners de haspel vergeten op te ruimen. Vanzelfsprekend zullen we als we vertrekken een bedankbriefje met 200 kronen achterlaten. De laatste dag gaat Meine nog een keer vissen na een tip van de man die hier groepen jongeren begeleid: 4 makrelen en een koolvis!!

Voor we weggaan breng ik een enveloppe naar het huis van de zeeverkenners en neem ik afscheid van ons “vismannetje”. Als ik vertel dat ik 200 Nok in de enveloppe heb gedaan zegt hij dat ze “more than satisfied zullen zijn”. Wij ook, want we varen met volle accu´s verder. Overigens liggen we hier met uitzicht op de Grønningen fyr. De plek waar we meer dan 2 jaar geleden Noorwegen binnenkwamen vanaf Skagen. De cirkel is rond dus, maar we varen nog even door

3 september. 17 mijltjes naar Skauerøya door de Blindleia.

Https://en.m.wikipedia.org/wiki/Blindleia Het is wat grijzig weer maar het tochtje is mooi zo langs alle luxe huizen, waar bij 1 ervan een Italiaanse Riva speedboot onder een dektent ligt. Als we er bijna doorheen zijn, zie ik een oranje werkbootje aankomen. Die geven we maar even voorrang en dat is maar goed ook want het bootje blijkt het begin van een sleep van 850 meter te zijn. Ze brengen een waterpijp ongeveer een kilometer verderop, waar hij zal worden afgezonken. De sleep wordt begeleid door een paar RIB boten die bijsturen. Bij de doorgang aan het einde komt ook nog een snel varend visserschip ons tegemoet. Die geven we dus ook maar voorrang. We vinden weer een steigertje om 1 nacht te liggen. Dan is het weer tijd voor boodschappen en we zoeken deze keer de Marina van Lillesand uit. We liggen met uitzicht op alle restaurantjes, die nog open zijn en in de avond een romantisch plaatje opleveren. We liggen hier 2 nachten, gaan heerlijk uit eten én kopen een nieuwe oven: een 3in1 oven die we in het voorjaar in Trondheim ook al hadden gezien. Onze huidige oven is aan vervanging toe en het meest vervelend is dat een gevulde ovenschotel soms langs de houder naar beneden dondert. Nu hebben we oven, magnetron én airfryer in 1 apparaat dat net zo veel verbruikt als de oude. Ook hier krijgen we trouwens weer bezoek van bewonderaars van onze boot. Dat gebeurt best vaak en meestal nodigen we ze even aan boord om het schip te bekijken.

6 september varen we weer verder naar Hesnesøya, waar we eindelijk weer een keer ankeren.

Eerst ben ik er niet gerust op want we liggen midden in het vaarwater, waar de gehele dag bootjes langs ons varen. Het is echter precies de plek die op de kaart staat aangegeven en later zie ik in een pilot een zeilboot precies op deze plek liggen. Toch maar de ankerbal erin wat men volgens mij hier helemaal niet kent. Het is prachtig weer en de zon gaat schitterend onder als ik met Duca naar de wal roei, een plekje met aan beide kanten een strandje. Het is een eiland gelegen aan de zuidkust van Noorwegen in de open zee net buiten Grimstad. Wat wij Hesnesøy noemen, omvat zowel Kvaløya als Hesnesøya, met Hesnessund ertussen. In de 17e eeuw verzandde de zeestraat tussen Østerøy en Vesterøy opnieuw en werd later landbouwgrond. Het schoolgebouw, dat zich bij de pier bevindt, werd in 1958 gesloten, maar er is hier veel bedrijvigheid geweest. In 1801 telde Hesnesøy 95 inwoners. Iedereen had werk, en onder de genoemde beroepen bevinden zich loodsen, vissers en zeelieden. Vrouwen en kinderen runden een marginale boerderij. 64 jaar later, in 1865, was de bevolking toegenomen tot 127. In 1900 woonden er 134 eilandbewoners, wat de basis vormde voor zowel een winkel, postkantoor als bakkerij. In 1797 leed Henrik Ibsens grootvader schipbreuk in de “Caritas”, net ten zuiden van Hesnesøya. De piloot die het ongeluk meldde, heette Reinert Terjesen en was de vader van Terje Reinertsen. Hij woonde in Vigen op Kvaløy. Deze twee zouden Ibsen hebben geïnspireerd bij het schrijven van “Terje Vigen”. Hesnesøya

7 september aan een steiger waar je niet mag overnachten.

De volgende dag 8 mijltjes naar Merdø. Het plan was de zeilvereniging van Arendal, maar plots zagen we dit plekje dat er aantrekkelijk uitzag. Historische gegevens tonen aan dat er al sinds minstens de 14e eeuw een permanente nederzetting op Merdø was, en dat de nederzetting nauw samenhing met het steeds toenemende scheepvaartverkeer op het Skagerrak. Merdø staat sinds 1580 op elke oude Nederlandse zeekaart als buitenhaven aangegeven en was een van de belangrijkste havens langs het Skagerrak. We leggen aan de nieuwe betonnen ponton aan met de neus richting een zandstrandje. Officieel mag je hier alleen overdag liggen, maar nu is het seizoen voorbij. Het historische museum dat het woonhuis van een oud-kapitein laat zien is gesloten en de gordijnen zijn dicht dus i kan niet naar binnen turen. We liggen hier prima en genieten van een schitterende zonsondergang.

8 september Havens aan de zuidkust van Noorwegen zijn duur, toch?

Vandaag een tochtje van 16 mijl naar Tvedestrand op de motor en een deel over open zee. Het eerste stuk gaat mooi rustig door de Tromøysundet nadat we Arendal, links hebben laten liggen. Een te grote stad voor ons. Dan wordt het op zee toch wat woeliger en de wind is tegen. We willen naar Tvedestrand toe omdat het in 2012 onze eerste kennismaking met Noorwegen 🇳🇴was. We kwamen uit Denemarken 🇩🇰 en ik herinner me nog hoe ik onder de indruk was van de huisjes langs de Oksefjord én van de broodjes de volgende ochtend gebracht door de havenmeester! Ook zoeken we beschutting tegen harde oosten en zuidenwind en regen die gaat komen. Er is nu nog niet heel veel wind, want die komt later, maar toch best onstuimig af en toe. Ik zoek een route zoveel mogelijk achter de eilandjes. Soms heel ondiepe 3-4 meter doorgangen maar goed aangegeven. We wijken dus van de hoofdroute af die meer buitenomgaat. 1 passage bij de Kalvøysund is zo smal dat ik het bijna niet durf. Maar in de praktijk valt het toch weer mee en het is een stuk rustiger. Blijft altijd een beetje spannend.

Rond 1500 uur leggen we aan in de haven helemaal achterin waar nu plaats is zo buiten het seizoen. Ik open de Go Marina app om te betalen. Wat een welkome verassing: i.p.v. 450 NOK is het liggeld nu 50!! en de wasmachines groot en gratis. Een Zwitserse zeilster heeft nog even contact opgenomen met het toeristenbureau, wat nu natuurlijk ook gesloten is om na te vragen hoe er betaald moet worden, maar inderdaad gratis, dus je begrijpt: Ik ga “los” met wassen. Natuurlijk het beddengoed ook in het achter gastenverblijf en de hoezen van beide toppers. Dus ongepland grote schoonmaak hier aan boord. Een “obsessive cleaning disorder”, vraagt onze Engelse buurman zich af. Het zijn aardige mensen onze buren, zij een Noorse en hij een echte Engelsman, die de uitdrukking “jolly good” ook echt gebruikt. In het restaurant tegenover de haven waar we gaan eten maken we kennis met Olga, een Poolse jonge vrouw die hier samen met partner woont en nu in de bediening werkt. We nodigen haar de volgende dag uit aan boord voor de koffie. In de winter als alles hier sluit maakt ze met haar partner lange uitdagende reizen Japan, Australië, Afrika, etc.

De zon is er weer en de zeehonden genieten ervan

Dan schijnt op dinsdag dag de zon uitbundig. Wat heerlijk. Boodschappen doen en nog even douchen en dan varen! Wel 1,5 mijl naar eilandje Furøya! De avondschemering is prachtig en ik maak een foto van een klassiek schip dat ligt de blinken in de ondergaande zon. We liggen deels onder lariks dennenbomen en het resultaat ervan zien we de volgende ochtend in het gangboord. De volgende ochtend lekker in de kuip in de zon uit de wind een kopje koffie. Dan nog even met de drone vliegen en met de zoom functie Tvedestrand gefilmd. Dan gaan we varen, de prachtige Oksefjord uit richting Lyngør, wel 9 mijl! Weinig wind maar toch hijsen we de bezaan en rollen de kluiver uit. In dit rustige water maken we een voortgang van wel 2 knopen. Het is heerlijk en soms rollen de kleine golfjes de boot zelfs voorbij. Op deze manier doen we wel 5 uur over de tocht. Als ik in de verte een zeehond boven het water zie liggen, waarschijnlijk op een rotsje, kan de dag niet beter worden. Met de telelens fotografeer en film ik en het worden mooie beelden. Er komt ook nog een tweede bij, die er ook bij wil liggen, maar de plek is te klein.

Rond 1600 leggen we aan de steiger bij de Seilmakersfruenskro, waar we 13 geleden 255 euro uitgaven voor een etentje.

“Gelukkig” is het café “de kroeg van de vrouw van de zeilmaker” nu gesloten. We maken nog een mooie wandeling over het eiland en dat lopen gaat steeds beter na mijn valpartij in Bergen. De volgende dag varen we verder naar Risør, een prachtig stadje vol met witte houten huizen en ook een heel leuk plaatsje zeker als je er een aantal dagen bent zoals wij nu. https://www.visitnorway.com/places-to-go/southern-norway/risor/ In het begin lijkt het allemaal wat te luxe, maar de verschillende oude houten wijken zijn echt leuk om te ontdekken. Het ziet er allemaal heel erg verzorgd uit, ook de dames op straat, wat maakt dat ik me wat slonzig voel zo in mijn zeil kloffie. Nu op maandag ochtend heel rustig maar alle leuke verleidelijke winkels zijn open. Ik houd me in.

Boven de stad ligt Risørflekken , een witgekalkte rotsformatie 45 meter boven de haven en zichtbaar op 12 zeemijl (22 km) uit de kust. Het wordt nog steeds gebruikt als navigatiemarkering en wordt regelmatig witgekalkt. Het is waarschijnlijk de oudste navigatiemarkering en volgens de overlevering was het oorspronkelijk een natuurlijke witte vlek in de rots, mogelijk kwarts. Witkalken vindt al plaats sinds minstens vóór 1641. Volgens de overlevering waren het Nederlandse zeelieden die als eersten begonnen met het witkalken van de rots.

Risør, bekend om de houten botenbouw.

Aan het eind van de middag staat er een man met zijn jonge dochter “op de stoep”: Charlie Beasley, oorspronkelijk uit Chili en hij zeilde in 1992 met zijn zelfgemaakte houten boot hiernaartoe. Hij komt onze boot bewonderen. Zijn dochtertje stapt ook aan boord en begint direct Duca te knuffelen, die niet blaft. Het blijkt dat ze ook een dwergschnauzer hebben! Charley is botenbouwer en werkt hier bij een werf in Buvika: Risør Trebåtsbyggeri. De werf stopt er helaas mee door gebrek aan opvolgers. Charles is een globetrotter en zeiler die afwisselend de zeven wereldzeeën bevaart en met zijn vader in de bouw werkt. Vier jaar geleden kwam hij vanuit Chili onze baai binnenvaren met zijn 8,5 meter lange zelfgebouwde zeilboot uit 1992. Sindsdien werkt hij hier als houten botenbouwer. 200.000 zeemijl onder zijn kiel hebben Charles een diepgaande kennis gegeven van alles wat met zeilen en varen te maken heeft. Zijn passie voor houten boten en hoe ze in elkaar gezet worden, werd al vroeg gewekt. Zijn vader bezat meerdere houten boten en samen bouwden ze de boot waarmee Charles naar Risør zeilde. https://woodenboat.net/?ved=2ahUKEwi1sr64-e6PAxVj9QIHHVEKBpMQgU96BAglEAQ

22 september. “Jongeren willen niet meer werken in de traditionele houtbouw”

(Restauratie van schepen en houten huizen) en dat is een groot probleem”, zegt Lars Grönvold, de baas van https://risorkystkultursenter.no/ in Moen, 7 mijl de Nordfjorden in vanaf Risør. We varen hier speciaal naar toe. Hoe komt dat zo? Risør wordt beschouwd als een van de drie koplopers op het gebied van houten scheepsbouw in Noorwegen. Er zijn in de afgelopen 200 jaar meer dan 50 geregistreerde scheeps- en bootbouwfabrieken in Risør geweest, en er zijn er nog steeds verschillende volop in bedrijf. Het Kustcultuurcentrum heeft ook een bijzondere verantwoordelijkheid voor het scheepsbouwvak en de ambachtelijke traditie en werkt samen met Moen en Risør Trebåtbyggeri aan de verspreiding van ambachtelijke expertise.

2 dagen in de prachtige Narvika baai, waar ik de drone laat opstijgen vanaf de boot.

Het moet toch een keer gebeuren. We liggen rustig, er is weinig wind en ik kan de drone ook met de hand besturen. Hoe dat afloopt zie je in de nieuwe YouTube film.